IMHEN
Đào tạo và Hợp tác quốc tế / Đào tạo
Hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ cấp Viện cho nghiên cứu sinh Nguyễn Bình Phong
Thứ tư, 22/06/2022

Sáng ngày 22/6, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu đã tổ chức Hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ cấp Viện cho nghiên cứu sinh (NCS) Nguyễn Bình Phong với đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của địa hình và không khí lạnh đến cấu trúc của bão ở vùng duyên hải Việt Nam”, Ngành: Khí tượng và khí hậu học; Mã số: 9440222.

 

GS. TSKH. Nguyễn Đức Ngữ chủ trì buổi đánh giá

Tham dự buổi đánh giá cấp Viện của NCS. Nguyễn Bình Phong có đại diện cơ sở đào tạo là GS.TS. Huỳnh Thị Lan Hương (Phó Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu), cùng đại diện các cơ quan phối hợp đào tạo với Viện và các chuyên gia thuộc Bộ Tài nguyên Môi trường.

Trước đó, Hội đồng đánh luận án tiến sĩ cấp Viện của NCS. Nguyễn Bình Phong đã được thành lập theo Quyết định số 120/QĐ-VKTTVBĐKH, ngày 11 tháng 5 năm 2022, với 7 thành viên gồm: GS. TSKH. Nguyễn Đức Ngữ (Trung tâm Khoa học Công nghệ Khí tượng Thủy văn và Môi trường) là Chủ tịch Hội đồng; TS. Nguyễn Đăng Mậu (Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu) là Ủy viên Thư ký; PGS. TS. Phạm Thị Thanh Ngà (Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu) là Ủy viên phản biện 1; PGS. TS. Trần Quang Đức (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên) là Ủy viên phản biện 2; PGS. TS. Nguyễn Viết Lành (Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội) là Ủy viên phản biện 3; PGS. TS. Nguyễn Bá Thủy (Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia) và TS. Võ Văn Hòa (Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Đồng bằng Bắc Bộ) là Ủy viên.

 

Hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ cấp Viện cho NCS. Nguyễn Bình Phong

Dưới sự chủ trì của GS. TSKH. Nguyễn Đức Ngữ, Hội đồng đã nghe NCS. Nguyễn Bình Phong trình bày các nội dung của Luận án.

Địa hình và không khí lạnh có ảnh hưởng lớn tới cấu trúc bão

Bão và áp thấp nhiệt đới (gọi chung là xoáy thuận nhiệt đới, XTNĐ) là hiện tượng thời tiết nguy hiểm, XTNĐ xuất hiện kèm theo mưa to gió lớn thường mang lại những hiện tượng thiên tai như lũ lụt diện rộng hay nước dâng trong vùng biển nơi XTNĐ đi qua.

Theo tổ chức Khí tượng thế giới, Trong 50 năm qua, có 1.942 thiên tai do XTNĐ gây ra, làm 779.324 người thiệt mạng và gây thiệt hại kinh tế 407,6 tỷ USD, trung bình mỗi ngày có 43 người chết và thiệt hại 78 triệu USD. Việt Nam nằm ở khu vực của ổ bão Tây Bắc Thái Bình Dương với số lượng bão khoảng 30 cơn/năm, chiếm 38% số bão trên toàn cầu. Vì vậy, hàng năm nước ta chịu thiệt hại nặng nề do bão gây ra cả về của cải vật chất và con người.

Những năm qua, nhà nước đã phải bỏ ra nhiều tỷ đồng khắc phục hậu quả do bão gây ra. Một trong những nỗ lực nhằm giảm mức độ thiệt hại về tài sản và con người do bão là dự báo tương đối chính xác đường đi của bão. Hiện nay các mô hình số dự báo thời tiết và dự báo bão đã được đưa vào ứng dụng nghiệp vụ và nghiên cứu ở Việt Nam.

Cùng với đó, Việt Nam cũng tham khảo sản phẩm của nhiều mô hình nghiệp vụ của các trung tâm lớn trên thế giới trong công tác nghiệp vụ. Tuy nhiên, chất lượng dự báo bão của các mô hình nhiều lúc chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế đặt ra do sai số dự báo quỹ đạo còn lớn.

Khi bão tiến vào gần bờ, việc dự báo quỹ đạo bão lại càng phức tạp hơn do sự tương tác giữa bão với địa hình và các hình thế thời tiết. Tùy thuộc vào tốc độ di chuyển, cường độ và dạng địa hình mà bão đi qua, khu vực chịu ảnh hưởng của bão sẽ có cấu trúc các trường khí tượng đặc biệt là mưa và gió khác nhau. Bên cạnh địa hình, KKL cũng có những ảnh hưởng đáng kể đối với cấu trúc, cường độ bão, đặc biệt là trong điều kiện KKL hoạt động mạnh hoặc tăng cường.

 

NCS. Nguyễn Bình Phong trình bày nội dung Luận án

Xây dựng hệ thống 04 thí nghiệm tăng giảm độ cao địa hình

Bằng việc sử dụng mô hình nghiên cứu và dự báo thời tiết WRF, NCS. Nguyễn Bình Phong đã nghiên cứu về ảnh hưởng của địa hình, KKL đến cấu trúc bão ở vùng duyên hải Việt Nam giai đoạn 2014-2018. Luận án đã xây dựng hệ thống 04 thí nghiệm tăng giảm độ cao địa hình và các sơ đồ ban đầu hóa để cải thiện chất lượng của trường ban đầu, sau đó sử dụng sơ đồ ban đầu hóa tốt nhất để nghiên cứu mô phỏng cấu trúc các cơn bão hoạt động trong điều kiện có tương tác với KKL.

Các thí nghiệm về địa hình được thực hiện với 05 cơn bão hoạt động trong điều kiện có tác động của gió mùa mùa đông. Kết quả nghiên cứu cho thấy địa hình có tác động rõ rệt đến cấu trúc các trường khí tượng trong bão, quỹ đạo và cường độ bão. Cụ thể, khi giảm độ cao địa hình cấu trúc các trường khí tượng trong bão có tính đối xứng hơn so với trường hợp tăng độ cao địa hình. Cường độ bão trong các trường hợp giảm độ cao địa hình lớn hơn so với trường hợp mặc định và tăng độ cao địa hình. Các trường hợp tăng độ cao địa hình, quỹ đạo bão bị lệch lên phía bắc so với quỹ đạo thực tế trong phần lớn các cơn bão, riêng đối với bão Damrey, quỹ đạo bị lệch về phía nam.

Bên cạnh đó, nghiên cứu ảnh hưởng của KKL tới cấu trúc bão cho thấy, với trường hợp bão từ Biển Đông đi vào khu vực Miền Trung trong điều kiện chịu tác động của KKL thì khi bão tiến gần bờ cấu trúc bão có đặc điểm phi đối xứng mạnh với gió mạnh hơn và đối lưu phát triển mạnh hơn về phía đất liền do hoàn lưu phía tây cơn bão có hướng gió gần trùng với hướng với gió mùa đông bắc dẫn tới cộng hưởng khiến gió mạnh hơn. Ở phía bắc xa tâm bão, mây tăng cường do tăng cường hội tụ ẩm khi hoàn lưu bão tương tác với KKL. Khi bão đổ bộ, gió cực đại mực 10m trong bão phía đất liền yếu hơn nhiều so với tốc độ gió cực đại trên biển do ảnh hưởng mạnh của ma sát bề mặt và sự cuốn hút của không khí có động năng yếu khu vực đất liền vào vùng gần tâm bão.

Với trường hợp cơn bão có xu hướng dịch chuyển lên phía bắc trong điều kiện gió mùa mùa đông hoạt động mạnh, bão có tính phi đối xứng mạnh. Khi bão trên biển, vùng gió mạnh hơn nằm ở phía đông do đối lưu khu vực này mạnh giúp mang các phần tử khí có động năng lớn mực thấp lên cao hơn, và gió gradient tăng cường do tương tác giữa hoàn lưu bão với áp cao lạnh lục địa phía bắc cơn bão trong điều kiện ma sát trên biển nhỏ.

Khi bão đổ bộ, phần trên đất liền phía bắc nơi có ảnh hưởng mạnh của ma sát trên đất liền có gió mạnh hơn phần trên biển nơi có ảnh hưởng ma sát yếu. Nguyên nhân của sự bất thường này là do sự hoạt động của áp cao lạnh lục địa phía bắc khiến gió gradient mạnh hơn làm tăng cường cho gió phần phía bắc cơn bão.

 

Toàn cảnh buổi đánh giá

Luận án của NCS. Nguyễn Bình Phong đã nhận được nhiều ý kiến nhận xét, góp ý của các thành viên trong Hội đồng. Sau phiên họp kín, các thành viên Hội đồng đánh giá NCS. Nguyễn Bình Phong đủ tiêu chuẩn đạt trình độ tiến sĩ với 2/7/7 phiếu tán thành xuất sắc. Tuy nhiên, NCS. cần sửa chữa và hoàn thiện Luận án theo Quyết nghị của Hội đồng trước khi nộp cho Thư viện Quốc gia.

Dưới đây là một số hình ảnh về buổi đánh giá luận án cấp Viện của NCS. Nguyễn Bình Phong:

 
 

GS.TS. Huỳnh Thị Lan Hương - đại diện cơ sở đào tạo phát biểu và tặng hoa cho NCS

 

NCS chụp ảnh cùng lãnh đạo Viện KTTVBĐKH và các thầy cô trong Hội đồng

 

TS. Nguyễn Văn Hiệp – đại diện giáo viên hướng dẫn phát biểu

 

NCS chụp ảnh cùng hai giáo viên hướng dẫn

 
 

Đại diện cơ quan công tác phát biểu và tặng hoa cho NCS

 

NCS phát biểu tại buổi đánh giá.